🎓 Danh sách khóa học Thầy Lê Chí Tuyền

# Chương trình Python đầu tiên
# Dòng bắt đầu bằng dấu # là chú thích: Python bỏ qua, chỉ để người đọc hiểu.

print("Xin chào, Python!")
print("Mình đang học lập trình", "cùng thầy Tuyền")      # print in nhiều giá trị, cách nhau bởi dấu cách
print()                                                  # in một dòng trống

# Python là một chiếc máy tính bỏ túi rất mạnh
print("2 + 3 =", 2 + 3)
print("7 / 2 =", 7 / 2)        # chia ra số thực
print("7 // 2 =", 7 // 2)      # chia lấy phần nguyên
print("7 % 2 =", 7 % 2)        # chia lấy dư
print("2 ** 10 =", 2 ** 10)    # lũy thừa
print("2 ** 100 =", 2 ** 100)  # số nguyên Python lớn bao nhiêu cũng được!

# In nhiều dòng và ký tự đặc biệt
print("Dòng 1\nDòng 2\tcó tab")
print("=" * 30)                # nhân chuỗi với số
print("Python được đặt tên theo nhóm hài Monty Python, không phải con trăn 🐍")

# Biến, kiểu dữ liệu, ép kiểu và toán tử

# ----- Biến: tên gắn với một giá trị -----
ten = "An"                 # str  – chuỗi
tuoi = 12                  # int  – số nguyên
chieu_cao = 1.52           # float – số thực
la_hoc_sinh = True         # bool – đúng/sai

print(ten, tuoi, chieu_cao, la_hoc_sinh)
print(type(ten), type(tuoi), type(chieu_cao), type(la_hoc_sinh))

# Biến có thể đổi giá trị (và cả kiểu)
diem = 7
diem = diem + 1.5          # giờ là float
print("Điểm sau khi cộng:", diem)

# Gán nhiều biến cùng lúc, hoán đổi hai biến
a, b = 3, 5
a, b = b, a
print("Sau khi đổi: a =", a, ", b =", b)

# ----- Ép kiểu -----
so_chuoi = "25"
print("Chuỗi + chuỗi:", so_chuoi + so_chuoi)            # nối chuỗi: 2525
print("Số + số:", int(so_chuoi) + int(so_chuoi))        # 50
print("float('3.5') =", float("3.5"), "| str(10) + '%' =", str(10) + "%")
print("int(9.99) =", int(9.99), "(cắt phần lẻ) | round(9.99) =", round(9.99))
print("bool(0) =", bool(0), "| bool('') =", bool(""), "| bool('abc') =", bool("abc"))

# ----- Toán tử -----
x = 17
print("x // 5 =", x // 5, "| x % 5 =", x % 5, "| x ** 2 =", x ** 2)
x += 3                     # x = x + 3
x *= 2                     # x = x * 2
print("x sau += 3 rồi *= 2:", x)
print("So sánh: 3 < 5 < 7 là", 3 < 5 < 7, "| 'a' == 'A' là", "a" == "A")
print("Logic: True and False =", True and False, "| not True =", not True)

# ----- Số thực có sai số -----
print("0.1 + 0.2 =", 0.1 + 0.2)
print("Làm tròn 2 chữ số:", round(0.1 + 0.2, 2))

# Nhập dữ liệu với input() và in đẹp với f-string – ví dụ: tính chỉ số BMI

ten = input("Tên của bạn: ")
can_nang = float(input("Cân nặng (kg): "))       # input() luôn trả về CHUỖI -> phải ép sang số
chieu_cao = float(input("Chiều cao (m): "))

bmi = can_nang / chieu_cao ** 2

print()
print(f"Xin chào {ten}!")
print(f"Chỉ số BMI của bạn là {bmi:.1f}")         # :.1f -> 1 chữ số sau dấu phẩy
print(f"{'Cân nặng':<10}|{can_nang:>8.1f} kg")    # < căn trái, > căn phải, số là độ rộng
print(f"{'Chiều cao':<10}|{chieu_cao:>8.2f} m")
print(f"Tỉ lệ so với BMI 22: {bmi / 22:.0%}")       # :% -> phần trăm

# Nhiều giá trị trên một dòng
a, b = map(int, input("Nhập 2 số nguyên cách nhau dấu cách: ").split())
print(f"{a} + {b} = {a + b}, {a} x {b} = {a * b}")

# Câu lệnh điều kiện: if / elif / else, toán tử logic, match-case

diem = float(input("Nhập điểm trung bình: "))
if diem >= 8:
    xep_loai = "Giỏi"
elif diem >= 6.5:
    xep_loai = "Khá"
elif diem >= 5:
    xep_loai = "Trung bình"
else:
    xep_loai = "Yếu"
print(f"Điểm {diem} -> xếp loại {xep_loai}")

# Kết hợp điều kiện: năm nhuận chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100, hoặc chia hết cho 400
nam = int(input("Nhập một năm: "))
nhuan = (nam % 4 == 0 and nam % 100 != 0) or nam % 400 == 0
print(f"Năm {nam} {'là' if nhuan else 'không là'} năm nhuận")    # biểu thức điều kiện một dòng

# Điều kiện lồng nhau
nhiet_do = 33
co_nguoi = True
if co_nguoi:
    if nhiet_do > 30:
        print("Có người và trời nóng -> bật quạt")
    else:
        print("Có người, trời mát -> tắt quạt")
else:
    print("Không có người -> tắt hết")

# match-case (Python 3.10+): chọn theo giá trị
lenh = input("Lệnh điều khiển robot (tien/lui/trai/phai): ").strip().lower()
match lenh:
    case "tien":
        print("Robot đi thẳng")
    case "lui":
        print("Robot đi lùi")
    case "trai" | "phai":
        print(f"Robot rẽ {lenh}")
    case _:
        print("Không hiểu lệnh")

# Vòng lặp for, while, break, continue – và trò chơi đoán số
import random

# ----- for với range(bắt_đầu, dừng_trước, bước) -----
print("Đếm:", end=" ")
for i in range(1, 6):
    print(i, end=" ")
print()
print("Số chẵn tới 10:", list(range(0, 11, 2)))
print("Đếm ngược:", list(range(5, 0, -1)))

# ----- Tính tổng bằng vòng lặp -----
tong = 0
for so in range(1, 101):
    tong += so
print("1 + 2 + ... + 100 =", tong)

# ----- Vòng lặp lồng nhau: bảng cửu chương 2..4 -----
for i in range(1, 4):
    print("  ".join(f"{b}x{i}={b * i:<2}" for b in range(2, 5)))

# ----- break và continue -----
for so in range(1, 20):
    if so % 3 == 0:
        continue             # bỏ qua số chia hết cho 3
    if so > 10:
        break                # dừng hẳn khi vượt 10
    print(so, end=" ")
print()

# ----- while + trò chơi đoán số -----
random.seed(7)               # cố định để ví dụ luôn ra cùng số bí mật
bi_mat = random.randint(1, 100)
so_lan = 0
while True:
    doan = int(input("Đoán số (1-100): "))
    so_lan += 1
    if doan < bi_mat:
        print("  -> lớn hơn nữa")
    elif doan > bi_mat:
        print("  -> nhỏ hơn")
    else:
        print(f"  -> ĐÚNG RỒI! Số bí mật là {bi_mat}, bạn đoán {so_lan} lần")
        break

# Chuỗi (string): chỉ số, cắt lát, phương thức xử lý

s = "Lập trình Python"
print("Độ dài:", len(s))
print("Ký tự đầu:", s[0], "| ký tự cuối:", s[-1])
print("Cắt lát s[0:8]:", s[0:8], "| s[-6:]:", s[-6:], "| đảo ngược:", s[::-1])

# Phương thức thường dùng
print(s.upper(), "|", s.lower(), "|", s.title())
print("Tìm 'Python' ở vị trí:", s.find("Python"), "| đếm 'n':", s.count("n"))
print("Thay thế:", s.replace("Python", "C++"))
print("Bắt đầu bằng 'Lập'?", s.startswith("Lập"), "| chứa 'trình'?", "trình" in s)

# Tách và ghép
cau = "  hôm nay   trời   đẹp  "
tu = cau.split()                          # tách theo khoảng trắng, bỏ khoảng trắng thừa
print("Các từ:", tu, "-> số từ:", len(tu))
print("Ghép lại:", "-".join(tu))
print("Bỏ khoảng trắng 2 đầu:", repr(cau.strip()))

# Duyệt từng ký tự: đếm nguyên âm
nguyen_am = 0
for ch in "Embedded Programming":
    if ch.lower() in "aeiou":
        nguyen_am += 1
print("Số nguyên âm trong 'Embedded Programming':", nguyen_am)

# Chuỗi không thể sửa trực tiếp (immutable)
ma = "abc"
# ma[0] = "x"   -> lỗi TypeError
ma = "x" + ma[1:]
print("Tạo chuỗi mới:", ma)

# Kiểm tra chuỗi đối xứng
for tu_kiem_tra in ["level", "python", "Radar"]:
    t = tu_kiem_tra.lower()
    print(f"'{tu_kiem_tra}' đối xứng? {t == t[::-1]}")

# Phân tích lệnh dạng "TEN:GIA_TRI" (giống dữ liệu gửi từ cảm biến)
du_lieu = "T:28.5;H:61;L:320"
for cap in du_lieu.split(";"):
    ten, gia_tri = cap.split(":")
    print(f"  {ten} = {float(gia_tri)}")

# List (danh sách) và tuple

diem = [8, 6.5, 9, 7, 5.5]
print("Danh sách điểm:", diem)
print("Phần tử đầu:", diem[0], "| cuối:", diem[-1], "| 3 phần tử đầu:", diem[:3])
print("Số phần tử:", len(diem), "| tổng:", sum(diem), "| lớn nhất:", max(diem), "| nhỏ nhất:", min(diem))
print("Trung bình:", round(sum(diem) / len(diem), 2))

# Thêm / xoá / sửa
diem.append(10)            # thêm vào cuối
diem.insert(0, 4)          # chèn vào vị trí 0
diem[2] = 7.5              # sửa
diem.remove(5.5)           # xoá theo giá trị
cuoi = diem.pop()          # lấy ra phần tử cuối
print("Sau khi sửa:", diem, "| vừa lấy ra:", cuoi)

# Sắp xếp
print("sorted (tạo list mới):", sorted(diem))
diem.sort(reverse=True)    # sắp xếp tại chỗ, giảm dần
print("sort giảm dần:", diem)

# Duyệt kèm chỉ số
for i, d in enumerate(diem, start=1):
    print(f"  Bài {i}: {d}")

# List comprehension: tạo list nhanh
binh_phuong = [x * x for x in range(1, 8)]
diem_dat = [d for d in diem if d >= 5]
print("Bình phương:", binh_phuong)
print("Điểm đạt:", diem_dat)

# List lồng nhau (ma trận)
ma_tran = [[1, 2, 3], [4, 5, 6]]
print("Phần tử hàng 2 cột 3:", ma_tran[1][2])

# Cẩn thận: gán list là dùng CHUNG, muốn sao chép dùng .copy()
a = [1, 2, 3]
b = a
c = a.copy()
a.append(4)
print("a =", a, "| b (dùng chung) =", b, "| c (bản sao) =", c)

# Tuple: giống list nhưng KHÔNG sửa được – dùng cho dữ liệu cố định
toa_do = (21.0285, 105.8542)
vi_do, kinh_do = toa_do        # tách tuple
print(f"Hà Nội: vĩ độ {vi_do}, kinh độ {kinh_do}")
# toa_do[0] = 0   -> lỗi

# Dictionary (từ điển) và set (tập hợp)

# ----- dict: cặp khoá -> giá trị -----
hoc_sinh = {"ten": "An", "lop": "7A", "diem": 8.5}
print(hoc_sinh["ten"], "học lớp", hoc_sinh["lop"])
hoc_sinh["diem"] = 9                 # sửa
hoc_sinh["so_thich"] = "robot"       # thêm khoá mới
print(hoc_sinh)
print("Có khoá 'email'?", "email" in hoc_sinh, "| get với giá trị mặc định:", hoc_sinh.get("email", "chưa có"))

for khoa, gia_tri in hoc_sinh.items():
    print(f"  {khoa:<9}: {gia_tri}")

# Đếm tần suất từ – ứng dụng kinh điển của dict
van_ban = "học học nữa học mãi robot robot code"
dem = {}
for tu in van_ban.split():
    dem[tu] = dem.get(tu, 0) + 1
print("Tần suất:", dem)
pho_bien = max(dem, key=dem.get)
print("Từ xuất hiện nhiều nhất:", pho_bien, "-", dem[pho_bien], "lần")

# Danh sách các dict: bảng dữ liệu
lop = [
    {"ten": "An", "diem": 8.5},
    {"ten": "Bình", "diem": 6.0},
    {"ten": "Chi", "diem": 9.2},
]
lop.sort(key=lambda h: h["diem"], reverse=True)
print("Xếp hạng:", [h["ten"] for h in lop])

# Dict comprehension
binh_phuong = {x: x * x for x in range(1, 6)}
print("Bảng bình phương:", binh_phuong)

# ----- set: không trùng lặp, không thứ tự -----
mau = {"đỏ", "xanh", "đỏ", "vàng"}
print("Set tự bỏ trùng:", sorted(mau))
clb_robot = {"An", "Bình", "Chi", "Dũng"}
clb_tin = {"Chi", "Dũng", "Giang"}
print("Tham gia cả hai CLB:", sorted(clb_robot & clb_tin))
print("Tham gia ít nhất 1:", sorted(clb_robot | clb_tin))
print("Chỉ CLB robot:", sorted(clb_robot - clb_tin))
print("Lọc trùng trong list:", sorted(set([3, 1, 3, 2, 1])))

# Hàm: định nghĩa, tham số, giá trị trả về, phạm vi biến, lambda, đệ quy


def chao(ten):
    """Hàm in lời chào (dòng này là docstring – mô tả hàm)."""
    print(f"Xin chào {ten}!")


def dien_tich_hcn(dai, rong):
    return dai * rong                       # return trả kết quả về nơi gọi


def xep_loai(diem, nguong_gioi=8):         # tham số có giá trị mặc định
    return "Giỏi" if diem >= nguong_gioi else "Chưa giỏi"


def thong_ke(ds):
    return min(ds), max(ds), sum(ds) / len(ds)   # trả về nhiều giá trị (thực chất là tuple)


def tong_tat_ca(*cac_so):                  # nhận bao nhiêu số cũng được
    return sum(cac_so)


chao("Minh")
print("Diện tích 5 x 3 =", dien_tich_hcn(5, 3))
print("Gọi theo tên tham số:", dien_tich_hcn(rong=2, dai=10))
print(xep_loai(8.5), "|", xep_loai(8.5, nguong_gioi=9))
nho, lon, tb = thong_ke([7, 9, 5, 8])
print(f"min={nho}, max={lon}, tb={tb}")
print("tong_tat_ca(1, 2, 3, 4) =", tong_tat_ca(1, 2, 3, 4))

# ----- Phạm vi biến -----
dem = 0                                     # biến toàn cục


def tang():
    global dem                              # muốn sửa biến toàn cục phải khai báo global
    dem += 1


tang(); tang()
print("dem =", dem)

# ----- Hàm là giá trị: truyền hàm vào hàm khác, lambda -----
def ap_dung(f, x):
    return f(x)


print("ap_dung(abs, -5) =", ap_dung(abs, -5))
print("ap_dung(lambda x: x ** 3, 2) =", ap_dung(lambda x: x ** 3, 2))
ten = ["chi", "An", "bình"]
print("Sắp xếp không phân biệt hoa thường:", sorted(ten, key=lambda t: t.lower()))


# ----- Đệ quy -----
def giai_thua(n):
    return 1 if n <= 1 else n * giai_thua(n - 1)


def fibonacci(n):
    a, b = 0, 1
    for _ in range(n):
        a, b = b, a + b
    return a


print("5! =", giai_thua(5), "| 10 số Fibonacci:", [fibonacci(i) for i in range(10)])
print("Docstring của chao:", chao.__doc__)

# Module có sẵn (math, random, datetime, statistics) và đọc/ghi file
import math
import random
import statistics
from datetime import date, timedelta
import csv

# ----- math -----
print("math.pi =", round(math.pi, 5), "| sqrt(2) =", round(math.sqrt(2), 4), "| sin(30°) =", round(math.sin(math.radians(30)), 2))

# ----- random (seed để kết quả cố định) -----
random.seed(1)
print("Số ngẫu nhiên 1-6:", [random.randint(1, 6) for _ in range(5)])
print("Chọn ngẫu nhiên người trực nhật:", random.choice(["An", "Bình", "Chi", "Dũng"]))

# ----- datetime -----
ngay_thi = date(2026, 11, 15)
hom_nay = date(2026, 10, 10)
print(f"Còn {(ngay_thi - hom_nay).days} ngày tới ngày thi; 30 ngày nữa là {(hom_nay + timedelta(days=30)):%d/%m/%Y}")

# ----- Ghi file văn bản -----
with open("nhat_ky.txt", "w", encoding="utf-8") as f:      # with: tự đóng file khi xong
    f.write("Buổi 1: học print\n")
    f.write("Buổi 2: học biến\n")
with open("nhat_ky.txt", "a", encoding="utf-8") as f:      # "a": ghi thêm vào cuối
    f.write("Buổi 3: học vòng lặp\n")

with open("nhat_ky.txt", encoding="utf-8") as f:
    for i, dong in enumerate(f, 1):
        print(f"  dòng {i}: {dong.strip()}")

# ----- File CSV (mở được bằng Excel) -----
du_lieu = [("ten", "toan", "tin"), ("An", 8, 9), ("Bình", 6, 7), ("Chi", 9, 10)]
with open("diem.csv", "w", newline="", encoding="utf-8") as f:
    csv.writer(f).writerows(du_lieu)

with open("diem.csv", encoding="utf-8") as f:
    bang = list(csv.DictReader(f))
for h in bang:
    tb = (int(h["toan"]) + int(h["tin"])) / 2
    print(f"  {h['ten']}: trung bình {tb}")
print("Trung vị điểm Tin:", statistics.median(int(h["tin"]) for h in bang))

# Xử lý lỗi với try / except / else / finally và tự báo lỗi bằng raise

# Đọc thông báo lỗi (traceback) – lỗi KHÔNG được xử lý sẽ dừng chương trình:
#     ZeroDivisionError, ValueError, IndexError, KeyError, TypeError, FileNotFoundError...

def chia(a, b):
    try:
        kq = a / b
    except ZeroDivisionError:
        print(f"  Không chia {a} cho 0 được!")
        return None
    else:                                  # chạy khi KHÔNG có lỗi
        return kq
    finally:                               # luôn chạy (dọn dẹp)
        print(f"  (đã thử chia {a} / {b})")


print("10 / 4 =", chia(10, 4))
print("10 / 0 =", chia(10, 0))

# Nhập lại tới khi đúng – mẫu rất hay dùng
du_lieu_nhap = ["mười", "", "15"]            # giả lập người dùng gõ sai 2 lần
for chuoi in du_lieu_nhap:
    try:
        tuoi = int(chuoi)
        print("Tuổi hợp lệ:", tuoi)
        break
    except ValueError:
        print(f"'{chuoi}' không phải số, nhập lại!")

# Bắt nhiều loại lỗi
ds = [1, 2, 3]
tu_dien = {"a": 1}
for thu in ["ds[5]", "tu_dien['b']", "'5' + 5"]:
    try:
        eval(thu)
    except (IndexError, KeyError) as loi:
        print(f"{thu}: lỗi tra cứu -> {type(loi).__name__}: {loi}")
    except Exception as loi:
        print(f"{thu}: lỗi khác -> {type(loi).__name__}: {loi}")


# Tự báo lỗi khi dữ liệu không hợp lệ
def dat_toc_do(v):
    if not 0 <= v <= 255:
        raise ValueError(f"tốc độ phải trong 0..255, nhận được {v}")
    print("Đặt tốc độ động cơ:", v)


for v in (120, 300):
    try:
        dat_toc_do(v)
    except ValueError as loi:
        print("Bắt được lỗi:", loi)

print("\nLỗi không được bắt sẽ in traceback và dừng chương trình:")
int("abc")
print("Dòng này không bao giờ chạy")

# Lập trình hướng đối tượng cơ bản: class, __init__, phương thức, kế thừa


class HocSinh:
    truong = "THCS Bách Khoa"                 # thuộc tính chung của lớp

    def __init__(self, ten, lop):              # hàm khởi tạo, chạy khi tạo đối tượng
        self.ten = ten                         # self = chính đối tượng đang tạo
        self.lop = lop
        self.diem = []

    def them_diem(self, d):
        if 0 <= d <= 10:
            self.diem.append(d)

    def diem_tb(self):
        return round(sum(self.diem) / len(self.diem), 2) if self.diem else 0

    def __str__(self):                         # quy định cách in đối tượng
        return f"{self.ten} ({self.lop}) – TB {self.diem_tb()}"


an = HocSinh("An", "7A")
chi = HocSinh("Chi", "7B")
for d in (8, 9, 7.5, 12):                      # 12 bị bỏ qua vì không hợp lệ
    an.them_diem(d)
chi.them_diem(10)
print(an)
print(chi)
print("Trường:", an.truong, "| điểm của An:", an.diem)


# ----- Kế thừa: lớp con dùng lại và mở rộng lớp cha -----
class ThietBi:
    def __init__(self, ten):
        self.ten = ten
        self.bat = False

    def bat_tat(self):
        self.bat = not self.bat
        print(f"{self.ten}: {'BẬT' if self.bat else 'TẮT'}")


class Quat(ThietBi):
    def __init__(self, ten, so=1):
        super().__init__(ten)                  # gọi khởi tạo của lớp cha
        self.so = so

    def doi_so(self, so):
        self.so = so
        print(f"{self.ten}: số {so}")


class Den(ThietBi):
    def bat_tat(self):                         # ghi đè (override) hành vi của lớp cha
        super().bat_tat()
        print(f"  -> đèn {'sáng' if self.bat else 'tối'}")


nha = [Den("Đèn phòng khách"), Quat("Quạt trần", 2)]
for tb in nha:                                 # đa hình: cùng gọi bat_tat()
    tb.bat_tat()
nha[1].doi_so(3)
print("Quạt là ThietBi?", isinstance(nha[1], ThietBi))

# DỰ ÁN: Chương trình sổ điểm có menu – tổng hợp biến, điều kiện, vòng lặp, list, dict, hàm, file, xử lý lỗi
import json

FILE = "so_diem.json"
so_diem = {}                  # {tên: [điểm, điểm, ...]}


def tb(ds):
    return round(sum(ds) / len(ds), 2) if ds else 0


def them_hoc_sinh():
    ten = input("  Tên học sinh: ").strip()
    if not ten:
        print("  Tên không được trống")
    elif ten in so_diem:
        print("  Đã có học sinh này")
    else:
        so_diem[ten] = []
        print(f"  Đã thêm {ten}")


def nhap_diem():
    ten = input("  Tên: ").strip()
    if ten not in so_diem:
        print("  Không tìm thấy học sinh")
        return
    try:
        d = float(input("  Điểm: "))
        if not 0 <= d <= 10:
            raise ValueError
        so_diem[ten].append(d)
        print(f"  Đã ghi điểm {d} cho {ten}")
    except ValueError:
        print("  Điểm phải là số từ 0 đến 10")


def bang_xep_hang():
    print("  {:<4}{:<10}{:<18}{}".format("#", "Tên", "Các điểm", "TB"))
    xep = sorted(so_diem.items(), key=lambda kv: tb(kv[1]), reverse=True)
    for i, (ten, ds) in enumerate(xep, 1):
        print("  {:<4}{:<10}{:<18}{}".format(i, ten, ", ".join(map(str, ds)) or "-", tb(ds)))


def luu():
    with open(FILE, "w", encoding="utf-8") as f:
        json.dump(so_diem, f, ensure_ascii=False)
    print(f"  Đã lưu {len(so_diem)} học sinh vào {FILE}")


MENU = {"1": ("Thêm học sinh", them_hoc_sinh), "2": ("Nhập điểm", nhap_diem),
        "3": ("Bảng xếp hạng", bang_xep_hang), "4": ("Lưu file", luu)}

while True:
    print("\n== SỔ ĐIỂM ==  " + "  ".join(f"[{k}] {v[0]}" for k, v in MENU.items()) + "  [0] Thoát")
    chon = input("Chọn: ").strip()
    if chon == "0":
        print("Tạm biệt!")
        break
    if chon in MENU:
        MENU[chon][1]()
    else:
        print("  Lựa chọn không hợp lệ")